Tasavvuf yolculuğunun temelinde nefis terbiyesi yatar. Nefis, mutasavvıflara göre yedi farklı mertebeden geçer:
- Nefs-i Emmâre: Kötülüğü emreden, kişiyi günahlara sürükleyen, henüz arınmamış nefis halidir.
- Nefs-i Levvâme: Kötülük yaptığında pişmanlık duyan, kendini kınayan ve af dileyen nefis mertebesidir.
- Nefs-i Mülhime: Allah'tan ilham almaya başlayan, doğruyu ve yanlışı ayırt etme yeteneği gelişen nefis halidir.
- Nefs-i Mutmainne: İman esaslarına tam olarak inanmış, şüphe ve tereddüdü kalmamış, huzura ermiş nefistir. Allah ile manevi bir bağ kurmuştur.
- Nefs-i Râdiye: Allah'ın yaptığı her şeyden razı olan, gönül hoşnutluğuna ulaşmış nefistir.
- Nefs-i Mardiyye: Kendisinden Allah'ın da razı olduğu, tam teslimiyet halindeki nefistir.
- Nefs-i Kâmile: Bütün kötülüklerden arınmış, manevi olgunluğa erişmiş, en üst seviyede olan nefis halidir. Bu makama erişen kişinin tüm sıfatları güzeldir ve her hali ibadet sayılır.